DYSONANS POZNAWCZY - napięcie psychiczne pojawiające się, gdy przez daną osobę stwierdzone zostają wnioski sprzeczne z jej dotychczasowymi uczuciami, myślami, wartościami i poglądami, płynące np. z obserwacji swoich zachowań, czy przyswojenia nowych informacji. Człowiek dotknięty dysonansem poznawczym dąży do zlikwidowania napięcia, poprzez odrzucenie nowych lub starych poglądów lub wartości, będących ze sobą w sprzeczności, poprzez zmianę swoich wcześniejszych, lub nowych poglądów lub ich uzupełnienie/zniekształcenie w taki sposób, aby nie kłóciły się ze sobą, lub poprzez zaakceptowanie nowych poglądów/wartości będących w sprzeczności z już przyswojonymi i dodanie nowego elementu redukującego te sprzeczności.
Dysonans jest tym silniejszy, im ważniejsze z punktu widzenia danej osoby są stare poglądy/wartości kłócące się z nowymi, im bardziej są one ze sobą sprzeczne, oraz im bardziej są one zintegrowane z innymi przyswojonymi poglądami/wartościami.
Dysonans poznawczy często błędnie nazywany jest potocznie załamaniem systemu wartości.
Teoria dysonansu poznawczego jest jedną z najważniejszych teorii we współczesnej psychologi poznawczej.

Przykład sytuacji wywołującej dysonans poznawczy:
Katolik uznający nauki kościoła styka się ze zjawiskiem eksterioryzacji.